Op 28 oktober stemde de Eerste Kamer in met het wetsvoorstel Wet versterking Auteurscontractenrecht. De wet treedt naar verwachting op 1 januari 2026 in werking. De wet is er voor makers van auteursrechtelijk beschermde werken (zoals schrijvers, componisten of fotografen) en uitvoerende kunstenaars. 

Wat betekent de wet concreet voor makers en kunstenaars?

Meer duidelijkheid en bescherming bij contracten

• Schriftelijke vastlegging nog wel verplicht, maar niet meer per ‘akte’. Overdracht van auteursrechten of exclusieve licenties moet schriftelijk gebeuren. Dit voorkomt onduidelijkheid en biedt juridische bescherming. De verplichting van de (door beide partijen ondertekende) akte vervalt omdat dit in de praktijk nauwelijks meer voorkwam.
• Beperking van overdracht: alleen de rechten die expliciet in het contract staan (plus wat daar logisch uit voortvloeit) worden overgedragen. Dit voorkomt dat kunstenaars onbedoeld te veel rechten afstaan.

Eerlijke vergoeding via collectieve onderhandeling

• Vergoedingen die (collectief) zijn afgesproken tussen makersorganisaties en exploitanten worden vermoed billijk te zijn. Dit versterkt de positie van kunstenaars, vooral zzp’ers, die eerder individueel moesten onderhandelen. En betekent dat naast de auteursrechtenorganisaties ook andere verenigingen van makers collectieve overeenkomsten over auteursrechten kunnen afsluiten.
• De vergoeding moet voor filmwerken passend zijn bij het gebruik van het werk. Dus hoe intensiever een film wordt geëxploiteerd, hoe hoger de vergoeding zou moeten zijn.

Toegang tot geschillencommissie

• Exploitanten met publieke middelen kunnen verplicht worden zich aan te sluiten bij de Geschillencommissie Auteurscontractenrecht. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de NPO, alle omroeporganisaties en alle diensten van de omroepen zoals NPO Start. Dit biedt kunstenaars een laagdrempelige manier om conflicten over contracten aan te kaarten.
• Voortaan kunnen niet alleen makers/uitvoerend kunstenaars hun zaak aanbrengen bij de Geschillencommissie, maar kan dit ook gedaan worden door verenigingen namens hun leden. Hierdoor hoeven makers minder te vrezen voor blacklisting.

Auteursrechtentafels

• Er zijn zogenaamde Auteursrechtentafels ingericht waar met exploitanten onderhandeld kan worden over o.a. de ‘transparantieverplichting’. Het ministerie en de Tweede Kamer kijken mee naar de ontwikkelingen en dat verhoogt de druk om aan deze tafels tot afspraken te komen.

Waarom is dit belangrijk?

Deze wet versterkt de onderhandelingspositie van kunstenaars, voorkomt uitbuiting, en maakt het makkelijker om eerlijke vergoedingen te krijgen. Vooral voor zelfstandige makers is dit een grote stap richting meer rechtszekerheid en financiële rechtvaardigheid.

Onze rol in dit proces

De invoering van deze wet hing samen met andere afspraken die we in de sector hebben gemaakt. In deze combinatie konden wij instemmen met het wetsvoorstel.

• We hebben ervoor gezorgd dat onze vereniging namens leden zaken kan voorleggen aan de Geschillencommissie Auteurscontractenrecht. Leden hoeven dit dus niet meer zelf te doen, wat het risico op blacklisting vermindert.
• Daarnaast hebben we bewerkstelligd dat er, naar voorbeeld van de ACCT-Ketentafels, nieuwe Auteursrechtentafels komen. Daar kan worden onderhandeld over onder meer auteursrechtelijke kwesties.
  Het ministerie en de Tweede Kamer kijken hierbij mee, wat extra druk en transparantie in het proces brengt.