De Kunstenbond heeft zich aangesloten bij een gezamenlijke oproep van Europese muziekorganisaties aan de Europese Commissie. De organisaties vragen om duidelijkheid over de toepassing van wederkerigheid (reciprocity) binnen het Europese stelsel van naburige rechten en roepen op tot betere internationale bescherming van artiesten en labels. 

De oproep is ondertekend door organisaties die artiesten, onafhankelijke platenmaatschappijen en collectieve beheersorganisaties vertegenwoordigen uit onder meer Nederland, België, Frankrijk, Zweden, Denemarken en Noorwegen. 

Europese artiesten lopen inkomsten mis doordat de VS deze vergoedingen niet kent 

In veel landen ontvangen uitvoerende artiesten en platenmaatschappijen een vergoeding wanneer opgenomen muziek op de radio wordt uitgezonden of openbaar wordt afgespeeld, bijvoorbeeld in winkels, cafés en horecagelegenheden. De Verenigde Staten vormen hierop een belangrijke uitzondering: daar bestaat voor dit gebruik geen vergelijkbaar systeem van naburige rechten. 

Daardoor ontvangen Europese artiesten en labels geen vergoeding wanneer hun muziek in de VS bijvoorbeeld op AM/FM-radio wordt uitgezonden. Andersom ontvangen Amerikaanse artiesten en labels voor vergelijkbaar gebruik in veel Europese landen wél een vergoeding. Europese artiesten en labels lopen hierdoor naar schatting jaarlijks meer dan €100 miljoen aan inkomsten uit naburige rechten mis. 

Een ongelijk speelveld in de praktijk 

Stel: een Nederlandse band scoort een hit die veelvuldig op Amerikaanse radiostations wordt gedraaid. Voor het auteursrecht ontvangen componisten en tekstschrijvers via Buma/Stemra een vergoeding. Voor het naburig recht ontvangen de uitvoerende artiesten en producenten geen vergoeding uit de VS, omdat daar geen vergelijkbaar systeem bestaat. 

Een Amerikaanse band die in Nederland succes heeft, ontvangt voor vergelijkbaar gebruik hier wél een vergoeding. Deze ongelijkheid wordt door de Europese muziekorganisaties als fundamenteel onrechtvaardig beschouwd. 

Waarom de huidige regels niet duidelijk zijn 

De discussie kreeg een nieuwe impuls door het RAAP-arrest van het Europese Hof van Justitie uit 2020. Sindsdien bestaat onduidelijkheid over hoe EU-lidstaten moeten omgaan met landen die bepaalde naburige rechten niet erkennen. 

Verschillende lidstaten, waaronder Nederland, Zweden, Denemarken en Ierland, hebben inmiddels nationale maatregelen genomen. De ondertekenaars vragen de Europese Commissie om meer duidelijkheid op Europees niveau, met ruimte voor de verschillende nationale systemen. 

Zij pleiten niet voor verplichte uniforme toepassing, maar voor een proportionele aanpak die het mogelijk maakt om wederkerigheid toe te passen en landen te stimuleren hun wetgeving aan te laten sluiten bij internationale standaarden. 

Japan laat zien dat andere regels wél werken 

De organisaties wijzen op Japan als voorbeeld van hoe wederkerigheid kan werken. Japan voerde recent een publiek uitvoeringsrecht voor opgenomen muziek in. Daardoor ontvangen artiesten en labels daar voortaan een vergoeding voor openbaar gebruik van hun muziek. Tegelijkertijd kunnen hierdoor ook inkomsten uit andere landen beschikbaar komen die Japan eerder misliep vanwege bestaande wederkerigheidsregels. 

Volgens de ondertekenaars laat dit zien dat wederkerigheid landen kan stimuleren om hun wetgeving beter aan te laten sluiten op internationale standaarden. 

Wat moet er nu gebeuren? 

De Kunstenbond steunt de oproep aan de Europese Commissie om duidelijkheid te creëren over wederkerigheid en zich internationaal in te zetten voor betere bescherming van artiesten en labels. 

Makers en uitvoerende kunstenaars hebben recht op een eerlijke vergoeding voor het gebruik van hun werk, ongeacht waar ter wereld hun muziek wordt gebruikt. 

Meer weten? 

Je leest meer over de achtergrond van deze oproep in dit artikel van Entertainment Business. Of lees de gezamenlijke verklaring van de Europese organisaties. 

Ondertekenaars 

Ondertekenaars (selectie) 

• Adami (Frankrijk) 

• BAM! Popauteurs (Nederland) 

• Creo (Noorwegen) 

• Dansk Musiker Forbund (Denemarken) 

• FACIR (België) 

• IMPALA (Europese branchevereniging van onafhankelijke muziekbedrijven) 

• Kunstenbond/Ntb (Nederland) 

• Musikerförbundet (Zweden) 

• De Muziekgilde (België) 

• PlayRight (België) 

• Spedidam (Frankrijk) 
• SPPF (Frankrijk)