In memoriam: Jerney Kaagman (79)
Met het overlijden van Jerney Kaagman verliest de Nederlandse muziekwereld een van haar meest markante en invloedrijke persoonlijkheden.
Als zangeres van Earth & Fire groeide Kaagman uit tot een van de iconen van de Nederlandse popmuziek. Haar betekenis reikte echter veel verder dan het podium.
Jerney behoorde tot de pioniers die zich al vroeg inzetten voor een sterke positie van professionele popmuzikanten. Vanuit de BV Pop, destijds de Bijzondere Vakgroep Popmuziek van FNV Kunstenbond en FNV KIEM (de huidige Kunstenbond), zette zij zich samen met onder anderen haar levenspartner Bert Ruiter in voor de belangen van uitvoerende musici. Hun inzet droeg in belangrijke mate bij aan de versterking van de rechtspositie van popmuzikanten en aan de erkenning van hun belangen binnen de Nederlandse muzieksector.
Ook buiten de vakbeweging bleef Jerney zich met grote overtuiging inzetten voor de Nederlandse muzieksector. Als directeur van Conamus (het huidige Buma Cultuur) speelde zij een belangrijke rol bij de promotie en ontwikkeling van de Nederlandse muziek, zowel nationaal als internationaal. Daarmee bleef zij zich inzetten voor nieuwe generaties makers en uitvoerenden.
Vier jaar geleden namen wij afscheid van Bert Ruiter, die onder meer als bestuurder van Sena, BV Pop, Ntb en VCTN een onmisbare rol speelde in de ontwikkeling van de positie van uitvoerende musici. Dat Jerney en Bert zoveel decennia lang niet alleen privé, maar ook in hun inzet voor de muziekwereld een hecht team vormden, maakt hun gezamenlijke nalatenschap des te indrukwekkender.
“Hoewel haar publieke imago soms misschien anders deed vermoeden, was Jerney een warm mens, maatschappelijk betrokken en strijdbaar op een manier die maar weinigen haar zullen nadoen. Samen met Bert liet zij zien dat een artiest niet alleen op het podium het verschil kan maken, maar ook daarbuiten. Generaties musici profiteren nog altijd van hun inzet. Wij zullen Jerney — en de blijvende betekenis van haar en van Bert voor onze sector — enorm missen.”
— Erwin Angad-Gaur, directeur VCTN en adviseur Kunstenbond/vakgroep Muziek Ntb
De Kunstenbond is Jerney Kaagman dankbaar voor alles wat zij, als artiest én als belangenbehartiger, voor musici in Nederland heeft betekend. Haar muziek en haar inzet voor de positie van musici zullen blijvend voortleven.
Wij wensen haar familie, vrienden en allen die haar dierbaar waren veel sterkte toe.
De Kunstenbond
–
In de onderstaande tekst lees je enkele fragmenten uit een interview met Jerney uit 2009, waarin zij in haar eigen woorden vertelt over het ontstaan en de missie van BV Pop destijds.
‘BV POP, de vakgroep binnen FNV KIEM die de belangen van popmusici behartigt, bestaat dit jaar [2009, red.] 25 jaar. Frontvrouw Jerney Kaagman zet zich al sinds het prille begin van de vakgroep in voor de rechten en het goed regelen van contracten voor artiesten, muzikanten en deejays. Wat is er in een kwart eeuw bereikt en wat wil de 62-jarige Kaagman namens de vakgroep zeker nog voor elkaar krijgen, voordat ze van haar vrije tijd gaat genieten?’
“BV Pop werd in 1984 op initiatief van Jaap van Beusekom opgericht,” vertelt Jerney. “Tijdens een seminar destijds, merkten we dat er allerlei mensen in de zaal zaten die geld aan muziek verdienden; maar de muzikanten zelf zagen we niet. Dat vond ik raar. Beusekom, indertijd directeur van het Nationaal Popinstituut, vond het tijd dat we gingen kijken wat we voor elkaar konden betekenen. En ik dacht ‘laat ik mezelf eens nuttig maken’. Zo werd ik voorzitter van BV Pop. Als ik terugdenk aan hoe het 25 jaar geleden is begonnen, dan is dat samen met Japie.”
“Al snel werden er allerlei mensen lid en die hadden vragen en wilden advies op juridisch gebied. Ze vroegen om individuele belangenbehartiging en dat werd allemaal veel te veel voor ons vrijwilligers. Zo hebben we ons, eerst zelfstandig en later als vakgroep van de Kunstenbond FNV, sterk gemaakt voor de Wet op de Naburige Rechten, die er in 1993 ook kwam. Daarmee waren de rechten van artiesten en platenproducenten, net als de rechten van auteurs, vastgelegd in een wet. De Kunstenbond, later FNV KIEM, gaf ons ook de gelegenheid om te groeien.”
“Een van de belangrijke dingen die er in 25 jaar veranderd is,” zegt Jerney, “is dat je als artiest of muzikant kunt bellen met BV Pop. En dan krijg je antwoord van een jurist. Dat bestond vroeger niet. Toen moest je maar zien of je platencontract je iets opleverde of dat het vel je over de oren werd getrokken.”
[…]
Jerney is blij met de mentaliteitsverandering die de vakgroep teweeg heeft gebracht: “De meeste artiesten/muzikanten tekenen niet meer zo maar blind een platen- of entertainmentcontract. We hebben standaardcontracten ontwikkeld waarmee artiesten hun eigen contract kunnen vergelijken. Wel altijd met het advies: teken nooit als je je contract niet hebt laten screenen door een expert en vraag altijd een rekenvoorbeeld voor de royalty’s. Het uitgebreide netwerk van BV Pop zetten we in bij het verder helpen van onze leden. En we geven cursussen over zaken als bijvoorbeeld auteursrecht.”
[…]
Betalen voor downloads
Jerney: “Iedereen kan op dit moment [In 2009, red.] alle mogelijke muziek downloaden, zonder dat de makers ervan ervoor betaald krijgen. Daar knokken wij tegen; dat is een pain in the ass. Wij willen dat er vergoedingen worden betaald aan mensen wiens werk gedownload wordt, want het is gewoon diefstal.”
De kers op de taart
“Contracten screenen blijft één van onze belangrijkste zaken,” besluit de voorzitter van BV Pop. “En de mentaliteitsverandering met betrekking tot illegaal downloaden. Als dát op de politieke agenda komt te staan en er betaald gaat worden voor te downloaden muziek, dan zou ik héél blij zijn. Dat zou voor mij de kers op de taart zijn en kan ik van mijn vrije tijd gaan genieten.”