De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor zzp’ers staat op de politieke agenda, maar de invoering laat nog even op zich wachten. Een paar jaar, naar verwachting.  Toch is de kans groot dat deze verplichting er komt. Wanneer, hoe dat eruitziet, wat het kost en wat het betekent voor jou als creatieve professional? Dat is nog niet 100% duidelijk, want want het wetsvoorstel is nog niet aangenomen. Hier vind je de laatste stand van zaken over de verplichte AOV.

De Kunstenbond volgt de ontwikkelingen rondom de verplichte AOV voor zzp’ers op de voet en we verdedigen de belangen van zzp’ers in de culturele en creatieve sector actief. Zo voeren we bijvoorbeeld gesprekken met leden, partners en politici om ervoor te zorgen dat jouw stem gehoord wordt. 

Toch hoef je niet op nieuwe wetgeving te wachten om jezelf goed te beschermen. Iedereen kan ziek of (tijdelijk) arbeidsongeschikt worden en als zzp’er is het belangrijk dat je daar goed op voorbereid bent. Op deze pagina lees je meer over de verschillende mogelijkheden die er zijn om jezelf te beschermen. Wat voor jou werkt, hangt af van je situatie en voorkeuren. Maar vaak is een mix van maatregelen het meest effectief.  

Tip: is jouw uurtarief hoog genoeg om ziekte of uitval op te vangen? Een opslag voor risico’s hoort bij professioneel ondernemerschap. En vergeet preventie niet: veilig werken, werktijden, transport, mentale gezondheid en een goede werkhouding zijn minstens zo belangrijk. Neem eens een kijkje op het Arboportaal voor zzp’ers voor meer info en laat je inspireren.  

De arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) 

Via een verzekeraar: de klassieke AOV 

Een van de manieren om je als zzp’er te beschermen tegen arbeidsongeschiktheid is via een traditionele verzekering. Er zijn verschillende aanbieders en pakketten, maar een AOV is een ingewikkeld financieel product. De premies en voorwaarden verschillen enorm. Laat je daarom goed adviseren door iemand, bij voorkeur een onafhankelijke expert, die jouw situatie snapt. 

Verzekeraars zijn niet verplicht je te accepteren. Ze kunnen je weigeren, een hogere premie vragen (bijvoorbeeld bij een hogere leeftijd of een risicovol vak) of bepaalde klachten uitsluiten, vooral als je een medische voorgeschiedenis hebt. Goed om te weten: de premie voor een AOV is fiscaal aftrekbaar bij je aangifte inkomstenbelasting. 

Waar moet je op letten als je een AOV afsluit? 
✓ Dekkingsvariant: wil je dekking bij ongevallen, lichamelijke klachten, psychische problemen of een combinatie? 
✓ Verzekerd bedrag: hoeveel inkomen wil je verzekerd hebben? 
✓ Arbeidsongeschiktheidscriteria: wanneer vindt de verzekeraar dat je écht niet meer kunt werken? 
✓ Uitkeringsdrempel: vanaf welk arbeidsongeschiktheidspercentage krijg je een uitkering?  
✓ Wachttijd: hoe lang moet je wachten voordat de uitkering start? 

Ongevallenverzekering: een eenmalige uitkering bij pech 

Een ongevallenverzekering is een soort financiële pleister op de wond. Heb je een ongeluk, dan keert de ongevallenverzekering eenmalig een bedrag uit. Je kunt de verzekering los afsluiten, of als onderdeel van een bredere arbeidsongeschiktheidsverzekering. Het is geen maandelijkse uitkering, maar wel een buffer bij de ergste scenario’s, bijvoorbeeld als je blijvend letsel oploopt, invalide wordt of overlijdt.  

Vangnetverzekering: als je geen reguliere AOV kunt krijgen 

Soms lukt het niet om een reguliere arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten, bijvoorbeeld als je door gezondheidsproblemen niet geaccepteerd wordt door verzekeraars. Dan is er de vangnetverzekering. Verzekeraars móeten je accepteren, maar de voorwaarden liggen vast. Je krijgt dan een uitkering op bijstandsniveau (ongeveer 70% van het minimumloon). Dat is geen vetpot, maar beter dan niets. Het voordeel ten opzichte van bijstand is dat je geen partner- of vermogenstoets hoeft te doen. En, de premie is fiscaal aftrekbaar. 

De huidige plannen voor een verplichte AOV lijken trouwens sterk op deze vangnetverzekering. Kijk maar.

Publieke regelingen via het UWV 

Niet alles hoeft via een privéverzekering. Er zijn ook regelingen via het UWV: 

• Als je in loondienst werkt, ben je automatisch verzekerd voor ziekte (ZW) en arbeidsongeschiktheid (WIA). 
• Ben je optredend artiest of acteur? Dan kun je via de artiesten- en beroepssportersregeling ook verzekerd zijn. 
• Werk je deels in loondienst en deels als zzp’er? Dan ben je voor je loondienstinkomen verzekerd via het UWV, maar moet je wel iets regelen voor je zzp-inkomen. 
• Als je net uit loondienst komt, kun je ook vrijwillig je  werknemersverzekeringen voortzetten. Check de voorwaarden en premie op de site van het UWV. 

Bbz: bijstand voor zzp’ers 

Als je het als zzp’er financieel écht niet meer redt, is er de Bbz (Besluit bijstandsverlening zelfstandigen). Dit is een vangnet via de gemeente, met opties zoals: 

• Tijdelijke uitkering op bijstandsniveau 
• Overbruggingskrediet 
• Inkomensaanvulling als je stopt als zzp’er 

Let op: je gezinsinkomen en je vermogen tellen mee bij de Bbz. Weten of je in aanmerking komt voor Bbz? Doe de check via krijgikbbz.nl of kijk op de site van je gemeente. 

Pensioen en arbeidsongeschiktheid 

Pensioen is meestal voor later, maar wist je dat je het ook kunt gebruiken bij langdurige arbeidsongeschiktheid? 

• Sommige pensioenregelingen bevatten een arbeidsongeschiktheidsuitkering. 
• Vaak is er ook een vrijstelling van premiebetaling als je arbeidsongeschikt raakt. Stopt je baan vanwege arbeidsongeschiktheid, dan wordt je pensioenopbouw toch voortgezet. 
• Als zzp’er kun je je eigen pensioenpot (via lijfrente, banksparen, beleggen) voortijdig opnemen. Nadeel: je breekt dan wel je spaarpot voor later open. 
• Moet je stoppen met werken en ben je 55 jaar of ouder? Dan is er misschien een IOAZ-uitkering voor jou. Dit is een regeling voor oudere zzp’ers die (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt zijn. De uitkering is op bijstandsniveau en wordt geregeld via de gemeente. De voorwaarden vind je op de website van de rijksoverheid.

De mogelijkheden om zelf of samen iets te regelen  

Een eigen buffer: rust in je rugzak 

Een simpele manier om jezelf te beschermen is door een financiële buffer op te bouwen. Denk aan een paar maanden aan inkomen opzijzetten. Daarmee kun je periodes zonder of met minder opdrachten zelf overbruggen, ruimte maken voor scholing, een time-out nemen, of mantelzorg verlenen. Bovendien heb je dan inkomen bij ziekte. 

Het broodfonds: solidariteit in actie 

Een broodfonds is een groep van 20 tot 50 ondernemers die elkaar kennen en steunen bij ziekte. De bekendste is het Broodfonds, dat begeleiding biedt bij het oprichten van individuele groepen. Je stort elke maand een vast bedrag op een aparte bankrekening. Dat geld blijft van jou, maar je gebruikt het om te schenken aan een zieke deelnemer. Word jij ziek? Dan ontvang jij schenkingen van de anderen –  tot maximaal twee jaar.  Wie een hogere schenking wil, legt ook meer in. 

✓ Geen medische keuring 
✓ Je geld blijft van jou, fiscaal valt het onder spaargeld (box 3) 
✓ Eerste maand is eigen risico 
✓ Maximaal twee jaar schenkingen ontvangen 

Een broodfonds is niet alleen financieel, maar ook sociaal. Je regelt het samen in een vereniging, dus het vraagt tijd en betrokkenheid. Voor veel zzp’ers is een broodfonds een aantrekkelijke vorm van verzekeren, omdat de kosten relatief laag zijn in vergelijking met reguliere arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. Deze vorm kan in de eerste twee jaar van ziekte een oplossing zijn, maar niet bij arbeidsongeschiktheid op de langere termijn. Kijk voor meer informatie op broodfonds.nl.

Schenkkringen als alternatief voor broodfondsen 

Voor wie niet meteen in een groep met 20 tot 50 anderen wil stappen, zijn er ook alternatieven die werken volgens hetzelfde principe: schenkkringen. Het grootste verschil met broodfondsen is dat je elkaar niet persoonlijk hoeft te kennen. Een schenkkring is anoniemer dan een broodfonds. Voorwaarden, bedragen, begeleiding bij re-integratie en contactmogelijkheden verschillen van elkaar, dus voordat je beslist is het belangrijk om verschillende kringen te vergelijken. Bekendere namen zijn AOV Fonds Kunst en Cultuur, SamSamkring, Shared People,  Smartsharing en CommonEasy.   

Hoe verder? 

Onze ondersteuning via Oog voor Impuls  

Oog voor Impuls is een programma van Platform ACCT, het arbeidsmarktplatform voor de culturele en creatieve sector. Platform ACCT is een initiatief van het hele werkveld, mede opgericht door de Kunstenbond. Oog voor Impuls is er speciaal voor jou als maker, organisator, technicus, producent, of andere professional in de sector. 

Oog voor Impuls biedt informatie én subsidie voor voorzieningen bij arbeidsongeschiktheid. Werk je als zzp’er in de culturele en creatieve sector, of combineer je werken als zzp’er met werken in loondienst? Dan kun je een bijdrage aanvragen. 

Wat kun je aanvragen bij Oog voor Impuls? 

• Je kunt een bijdrage krijgen in de kosten van je AOV of schenkkring voor maximaal 12 maanden. 
• Die bijdrage is 50% van je maandelijkse kosten, met een maximum van €75 per maand. 
• Je mag één keer gebruik maken van de regeling zodra je een verzekering hebt afgesloten of bent gaan deelnemen aan een fonds 
• Aanvragen gaat snel en simpel. 

Check de exacte voorwaarden en vraag je bijdrage aan via de website van Oog voor Impuls. 

Nog geen lid? Check dan hier wat we allemaal voor je kunnen betekenen, nu, straks en later.